Băn khoăn chọn ngành giữa làn sóng công nghệ mới

Hai buổi tư vấn đầu tiên của chương trình năm 2026 do báo Tuổi Trẻ, Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp với các đơn vị tổ chức tại Đắk Lắk thu hút hàng ngàn học sinh tham dự ở mỗi buổi.

Nhiều câu hỏi xoay quanh việc chọn ngành học phù hợp, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp trong bối cảnh khoa học - công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng hiện nay.

AI lên ngôi, chọn ngành ra sao?

Quan tâm ngành kinh tế nông nghiệp, học sinh Ngọc Anh (Trường THPT Hồng Đức) nói còn băn khoăn không rõ học ngành này ra trường sẽ làm công việc gì.

"Học kinh tế nông nghiệp chắc sẽ nhẹ đầu hơn các ngành kế toán, tài chính - ngân hàng. Gia đình làm kinh tế nông nghiệp nên em muốn học ngành này để có kiến thức bài bản, làm việc hiệu quả hơn", Ngọc Anh bày tỏ.

TS Ao Xuân Hòa - Phó trưởng Phòng truyền thông và tư vấn tuyển sinh Trường đại học Tây Nguyên - cho rằng việc học sinh nữ quan tâm đến ngành kinh tế nông nghiệp là tín hiệu tích cực.

Theo ông, cơ cấu kinh tế tỉnh Đắk Lắk sau sáp nhập vẫn có tỉ trọng nông nghiệp lớn. Đặc biệt trong nông nghiệp công nghệ cao, ngoài kiến thức về quy trình chăm sóc cây trồng, vật nuôi, người làm nghề còn phải biết hoạch toán giá trị kinh tế của sản phẩm, hiểu rõ chuỗi giá trị nông sản từ địa phương đến quốc gia và thị trường toàn cầu.

"Học ngành kinh tế nông nghiệp giúp sinh viên được trang bị các kiến thức này. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ, AI phát triển mạnh, chương trình đào tạo còn tích hợp các nội dung như thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, công nghệ sau thu hoạch... để hỗ trợ nông dân quảng bá và tiêu thụ nông sản hiệu quả hơn. Học sinh khu vực Tây Nguyên theo học ngành này sẽ có nhiều cơ hội lập nghiệp và việc làm tốt", TS Hòa
nhấn mạnh.

Học sinh Nguyễn Xuân Phúc (Trường THPT Lê Hữu Trác) đặt câu hỏi về triển vọng việc làm của ngành công nghệ hóa học. Trong khi nhiều bạn khác bày tỏ lo ngại về ngành công nghệ thông tin khi AI ngày càng phát triển mạnh và mức độ cạnh tranh cao.

Giải đáp các thắc mắc này, ThS Phùng Quán - chuyên gia tư vấn tuyển sinh Trường đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - nói lĩnh vực hóa học ở Việt Nam hiện đào tạo ba ngành chính gồm hóa học, kỹ thuật hóa học và công nghệ kỹ thuật hóa học.

Trong đó công nghệ kỹ thuật hóa học kết hợp nền tảng hóa học và kỹ thuật để tạo ra các sản phẩm mới và đang rất cần nhân lực trình độ cao, đặc biệt tại các khu công nghiệp ở TP.HCM.

Theo ông, trong các lĩnh vực công nghệ mới như vi mạch, bán dẫn, công nghệ thông tin, nhu cầu về vật liệu mới do công nghệ hóa học tạo ra là rất lớn. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng săn sinh viên từ năm 2, năm 3.

Học đúng năng lực, cơ hội việc làm vẫn rộng mở

Đối với băn khoăn về ngành công nghệ thông tin, ông Quán cho rằng đây là lĩnh vực đòi hỏi sinh viên phải thật sự giỏi không chỉ về toán, tin học mà còn cả ngoại ngữ. "AI giúp con người làm việc hiệu quả hơn chứ không thể thay thế hoàn toàn.

Do vậy các bạn đừng lo AI sẽ giành hết việc. Nhân lực công nghệ thông tin có thể giảm về số lượng nhưng những người giỏi chuyên môn, ngoại ngữ tốt và có thái độ tích cực vẫn luôn có cơ hội phát triển", thầy Quán trấn an.

Học sinh Huỳnh Quốc An (Trường THPT Hồng Đức) cho biết muốn chọn ngành kỹ thuật ô tô nhưng lo ngại khả năng tìm việc sau bốn năm học vì "có phần lo lắng trước sự phát triển nhanh của ô tô điện". Chưa kể bạn đang phân vân nên theo bậc đại học hay cao đẳng

Theo ThS Nguyễn Khánh Cường - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2, ngành công nghiệp ô tô hiện nay phát triển rất mạnh với nhiều hướng khác nhau như ô tô điện, ô tô lai hybrid.

Dù xu hướng chuyển sang ô tô điện đang được khuyến khích nhưng ít nhất trong năm năm tới, sinh viên ngành ô tô vẫn có nhiều cơ hội việc làm.

"Các trường cao đẳng thường gắn đào tạo với doanh nghiệp, tăng cường thực hành tại xưởng nên nhiều sinh viên chưa tốt nghiệp đã được tuyển dụng", ông Cường nói thêm.

Tại chương trình, một nữ sinh đặt câu hỏi về ngành răng hàm mặt, quan tâm chương trình đào tạo và khả năng hành nghề, mở phòng nha khoa tư nhân tại địa phương.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi - Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Y Dược TP.HCM - cho biết ngành răng hàm mặt hiện có ít cơ sở đào tạo trong khi nhu cầu nhân lực cao. Ngành này tuyển sinh chủ yếu khối B00 (toán - hóa - sinh), điểm chuẩn thường chỉ đứng sau ngành y khoa.

Sau sáu năm học, sinh viên tốt nghiệp bác sĩ răng hàm mặt phải thực hành thêm một năm tại bệnh viện và tham gia kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề cấp quốc gia.

Chỉ khi đạt yêu cầu mới được hành nghề, đồng thời phải tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Khám chữa bệnh nếu làm việc trong lĩnh vực tư nhân hoặc mở phòng mạch.

Học lực khá có nên vào đại học?

Buổi tư vấn đặc biệt đầu tiên của chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 dành cho học sinh khu vực vùng sâu vùng xa chiều 10-1 diễn ra tại Trường THPT Võ Văn Kiệt (xã EaKhăl, tỉnh Đắk Lắk) với khá nhiều băn khoăn về chọn ngành.

Giải đáp băn khoăn của nhiều học sinh rằng học lực khá, trung bình có nên xét tuyển đại học, TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - nói việc chỉ dựa vào kết quả học tập bậc phổ thông để đánh giá khả năng học đại học là chưa chính xác.

Theo ông, thực tế có không ít sinh viên trúng tuyển với điểm đầu vào không cao nhưng quá trình học tập ở đại học rất tốt, thậm chí trở thành thủ khoa đầu ra. Rất hiếm trường hợp thủ khoa đầu vào cũng là thủ khoa đầu ra.

Điều này cho thấy năng lực học đại học khác với năng lực học phổ thông. Do vậy học sinh không nên tự ti trước ngưỡng cửa đại học, mục tiêu của đại học là trang bị kiến thức ngành nghề và kỹ năng làm việc.

"Với lựa chọn ngành phù hợp và sự nỗ lực trong quá trình học, học sinh có học lực trung bình, khá vẫn có nhiều cơ hội học đại học và phát triển nghề nghiệp sau này. Điều quan trọng là chọn ngành đúng và có cố gắng trang bị kiến thức, kỹ năng cho mình để sau này ra làm việc hay không", ông Nhân nói.

Theo Báo Tuổi Trẻ