IELTS gây mất công bằng tuyển sinh đại học thế nào?

Ngoài việc cộng tối đa 3 điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến nhất là IELTS), không ít trường còn cho phép thí sinh quy đổi điểm IELTS sang điểm thi môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển. Vấn đề là điểm thi tốt nghiệp THPT của thí sinh thấp hơn điểm được quy đổi, nên việc quy đổi này có lợi cho thí sinh.

Xét tuyển đại học không công bằng

Theo TS Nguyễn Mạnh Hùng - đại diện Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), quy chế mới dự kiến mức điểm cộng giảm xuống còn 1-2 điểm và các trường tiếp tục được tự chủ trong khung quy định.

Việc điều chỉnh này nhằm đảm bảo công bằng cho thí sinh ở những vùng khó khăn, nơi điều kiện tiếp cận các chứng chỉ quốc tế còn hạn chế.

Việc giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế sẽ giảm bớt phần nào sự thiếu công bằng. Chúng tôi thử làm một phép so sánh nhỏ của các nhóm thí sinh ở các khu vực khác nhau có và không có điểm cộng IELTS, điểm chung là các thí sinh đều đạt 25 điểm thi tốt nghiệp THPT.

Giả định thí sinh KV2, KV3 có chứng chỉ IELTS, các khu vực còn lại không có hoặc rất ít. Việc giả định này dựa trên thống kê kết quả trúng tuyển năm 2025 ở Trường đại học Y Hà Nội và Trường đại học Y Dược TP.HCM của Tuổi Trẻ Online. Hầu hết thí sinh có IELTS đều thuộc KV3, số ít KV2.

Hiện có 3 nhóm thí sinh thuộc các KV1, KV2-NT và KV2 được cộng điểm ưu tiên khu vực, cao nhất 0,75, thấp nhất 0,25.

Tuy nhiên nhiều năm qua để công bằng hơn giữa các nhóm thí sinh, điểm ưu tiên khu vực được cộng dựa vào điểm thi tốt nghiệp của thí sinh. Điểm tốt nghiệp càng cao, điểm cộng ưu tiên khu vực càng giảm.

Thí sinh có điểm thi tốt nghiệp THPT dưới 22,5 điểm được hưởng nguyên điểm ưu tiên khu vực. Từ 22,5 điểm trở lên, điểm ưu tiên khu vực sẽ giảm dần.

Nếu lấy mốc 22,5 điểm, điểm thi tăng 1 điểm, điểm ưu tiên khu vực sẽ giảm khoảng 13%. Nếu lấy mức điểm 25 làm mốc, thí sinh KV1 sẽ được cộng 0,5 điểm, KV2-NT cộng 0,33. Mức chênh lệch với thí sinh KV3 (không có điểm ưu tiên khu vực) cao nhất 0,5 điểm.

Sự bất bình đẳng vô cùng lớn

Nếu thí sinh có chứng chỉ IELTS 6.5, mức điểm cộng (giả định năm nay tối đa 2 điểm), chênh lệch điểm xét tuyển giữa các nhóm thí sinh rất lớn.

Chẳng hạn thí sinh ở KV3 được cộng 2 điểm, chênh lệch từ 1,5-1,67 điểm so với thí sinh KV1, KV2-NT (đã cộng điểm khu vực). Xét cùng nhóm thí sinh KV3 có và không có chứng chỉ IELTS, mức chênh lệch lên đến 2 điểm.

Chưa kể một số trường áp dụng đồng thời điểm cộng và điểm quy đổi cho chứng chỉ IELTS. Giả sử thí sinh có IELTS 6.5 và thi môn tiếng Anh được 7 điểm. Thí sinh quy đổi điểm IELTS 6.5 thành 10 điểm thi môn tiếng Anh. Điểm xét tuyển môn tiếng Anh từ 7 điểm trở thành 10 điểm, chênh lệch 3 điểm.

Như vậy tổng điểm cộng và quy đổi IELTS của thí sinh này lên đến 5 điểm (2 điểm cộng và 3 điểm quy đổi). Điểm thi 25 nhưng điểm xét tuyển lại lên đến 30 điểm. Điều này chẳng khác nào thí sinh thi 3 môn phải xét tuyển cùng thí sinh thi 4 môn.

Trường hợp thí sinh có IELTS 6.5 nhưng thi tốt nghiệp chỉ 7 điểm, căn cứ nào để thí sinh này được quy thành 10 điểm, cao hơn cả thí sinh thi tốt nghiệp được 9 điểm?

Cùng một đề thi điểm thấp hơn nhưng khi quy đổi sang một thang đo khác điểm lại cao hơn. Từ chỗ điểm thi cao hơn 2 điểm nhưng điểm xét tuyển lại thấp hơn 1 điểm? Điều này là rất vô lý.

Giải pháp nào?

Sự thiếu công bằng trong tuyển sinh năm 2025 rõ rệt hơn những năm trước xuất phát từ quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Năm 2025 bộ quy định không chia chỉ tiêu tuyển sinh cho từng phương thức xét tuyển, mà tất cả phương thức xét cùng lượt dựa vào điểm của thí sinh. Trong khi đó các năm trước quy định chỉ tiêu cho từng phương thức.

Thí sinh sử dụng IELTS xét tuyển sẽ được xét riêng theo phương thức chứng chỉ quốc tế (như trường hợp của Trường đại học Y Dược TP.HCM năm 2024), tách bạch với các phương thức khác. Thí sinh có cùng thang đánh giá sẽ cạnh tranh với nhau, ai cao điểm hơn sẽ trúng tuyển.

Vì năm 2025 không chia chỉ tiêu, không xét tuyển riêng từng phương thức dẫn đến sự bất lợi vô cùng lớn cho thí sinh có và không có chứng chỉ IELTS.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận thấy sự bất công bằng này nên năm nay giảm điểm cộng tối đa cho thí sinh có IELTS từ 3 điểm xuống còn tối đa có thể chỉ là 2 điểm. Nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế, không giải quyết rốt ráo bài toán công bằng tuyển sinh.

Nên chăng cần tách bạch chỉ tiêu cho từng phương thức như từ năm 2025 trở về trước. Sẽ có chỉ tiêu riêng cho phương thức xét IELTS. Như vậy việc các thí sinh có cùng thang đo cạnh tranh với nhau sẽ công bằng hơn.

Ngoài ra, điểm cộng IELTS cũng cần phải có công thức tính như điểm ưu tiên khu vực. Điểm thi càng cao, điểm cộng càng giảm. Siết điểm ưu tiên khu vực nhưng mở tối đa cho điểm cộng chứng chỉ IELTS thì bài toán công bằng tuyển sinh chưa có lời giải.

Ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng rất cần cho đào tạo đại học và việc làm trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tuy nhiên công bằng tuyển sinh cần được đặt lên hàng đầu trong quy chế.

Với việc chỉ giảm điểm cộng tối đa cho chứng chỉ IELTS mà không có bất kỳ hàng rào kỹ thuật nào khác, sự thiếu công bằng trong kỳ tuyển sinh năm nay sẽ còn tiếp tục.

Theo Báo Tuổi Trẻ